RFID ile İlgili En Çok Sorulan Sorular Serisi - 1

RFID Nedir Soru-Cevap Serisi / 1

Otomatik Tanımlama Nedir?
Otomatik tanımlama; nesneleri belirlemeyi sağlayan teknolojilere verilen genel bir addir. Otomatik tanımlama genellikle otomatik veri toplama ile birlikte tanımlanır. Bu da varlıkları tanımlamak, onlar hakkında bilgi toplamak ve toplanan bu veriyi el ile saymadan bilgisayar sisteminde toplamak için kullanılır. Otomatik tanımlama sistemlerinin amacı verimliliği arttırmak, veri-giriş hatalarını azaltmak, personeli el ile yapilan sayma işleminin dışında daha kayda değer işlerde kullanmaktır. Otomatik tanımlama şemsiyesinin altına birçok teknoloji bulunmaktadır. Bunlar; barkodlar, akıllı kartlar, sesli tanımlama, bazı biyometrik teknolojiler (retina taramasi), optik karakter tanımlama ve radyo frekanslı tanımlamadır. 

RFID Nedir?
Radio Frequency Identification (RFID) ya da “Radyo Frekanslı Tanımla” şeklinde türkçeleştirilirse; canlıları ya da nesneleri radyo dalgaları ile tanımlamak için kullanılan teknolojilere verilen genel isimdir. Birçok tanımlama biçimi vardır ama en yayın olanı bir canlıyı ya da nesneyi tanımlayan bir antene bağlanmış mikroçip (ki buna RFID etiketi denir) içine kayıt edilebilecek diğer bilgiler de eklenerek tanımalama daha belirgin hale getirilebilir. Anten çipin tanım bilgisini bir okuyucuya iletilebilmesini sağlar. Okuyucu RFID etiketinden aldığı radyo dalgalarını dijital bilgiye dönüştürerek bilgisayar sisetmine geçmesini sağlar ve bu da işe yarar bir hale gelir. 

RFID kullanmak barkod kullanmaktan daha mı iyidir?
RFID ve barkod iki farklı teknolojidir ve uygulamaları bazen benzerlik gösterse de farklıdır. En büyük fark; barkod “line-of-sight” teknolojisini kullanır. Bu da barkodu okumak zorunda olan bir tarayıcı gerektiren bir zorunluluk kılar. Bu yüzden kullanıcılar tarayıcıyı barkoda tutup okutmak zorundadır. RFID “line-of-sight” teknolojisine gerek duymaz. RFID etiketleri RFID okuyucunun menzilinde olduğu sürece okunabilir. Barkodların başka dezavantajları da vardır; eğer barkod etiketi kazara çizilir, darbe alır ya da yırtılırsa bir daha onu okumak imkansız hale gelir. Ayrıca standart barkodlar sadece üreticiyi ve ürünü tanımlar. Nesnenin kendisini tanımlamazlar. Yani taranan ürün hakkında detaylı bilgi vermezler. Bir süt kutusu üzerindeki barkodun diğer barkodlardan hiçbir farkı yoktur. Sütün son kullanma tarihini bu şekilde bilmeniz imkansızdır. RFID etiketleri tüm bu isteklere cevap verebilir. 

RFID barkodun yerini alacak mı?
Böyle bir ihtimal görünmüyor. Barkodlar bazı görevler için verimli ve ucuz fakat RFID ve barkod etiketleri uzun yıllar beraber var olacaklar.

RFID yeni bir teknoloji mi?
RFID 1970’lerden beri var olan kendisini kanıtlamış bir teknoloji. Günümüze kadar pahalıydı ve kurumsal uygulamalarda çok kısıtlı kullanılıyordu. Fakat eğer RFID etiketleri yeteri kadar ucuz üretilebilirse barkodlar ile ilgili birçok problemi ortadan kaldırabilir. Radyo dalgaları metal-olmayan bir çok yüzeyin içinden geçerek yayılırlar. Bu yüzden bir paketin içindeki RFID etiketi rahatlıkla okunabilir ya da kötü hava şartlarından zarar görmemesi için korunmuş ürünlerin içindeki etiketler de rahatlıkla okunabilir. Etiketlerdeki mikroçip içerisinde saklanan seri numarası eşsizdir. Yani o numaranın dünyada başka bir eşi yoktur. Bu da ürün takip ve kontrol sistemlerini kaçınılmaz hale getirir.

Madem RFID bu kadar zamandır var ve çok iyi niye tüm şirketler bunu kullanmıyor?
Birçok firma avantajlarından faydalanmak için RFID’ye yatırım yapıyor zaten. Bu yatırımlar genellikle kapalı devre sistemlerden oluşuyordu (ürün ya da varlık şirket içinden çıkmıyordu). Çünkü bazı RFID sistemlerini kendilerine ait özel bir teknolojisi vardı. Yani A şirketi bir ürününe bir RFID etiketi yapıştırdı ise bu etiket B şirketi tarafından okunamıyordu. Çünkü aynı üretici tarafından üretilmiş RFID cihazlarını ve sistemini kullanmıyorlardı. Oysa son 10 yıldır uluslarlarası standartların iyice oturması sayesinde bu tip uyumsuzluklar artık yaşanmamaktadır. Bir başka neden ise maliyettir. Eğer bir şirket kendi bölgesi içerisinde ürün takibi yapıyorsa RFID etiketlerini defalarca kullanabilir. Fakat tedarik zincirinin açık olduğu bir sistemde etiketlerin ucuz olması gerekir çünkü paketin üzerine konan etiket bir daha kullanılmayacaktır.

RFID en çok hangi alanlarda kullanılıyor?
RFID kullanım alanları insanların hayal gücü ile sınırlıdır. Eskiden lojistik, perakende gibi sektörleri sayardık ancak artık sektör ve proje sayamıyoruz çünkü bizim bile aklımıza gelmeyen pek çok proje RFID ile gerçekleştirilebiliyor. Sky is the limit!

RFID’nin yararları nelerdir?
RFID teknolojisi süreç takibinden depo yerleşimine kadar pek çok alanda yararlı olmaktadır. Amaç idari hataların, barkod tarama sırasındaki işçilik kayıplarının, şirket içi hırsızlığın, sevkiyat hatalarının ve stok düzeylerinin azaltılmasıdır. Özellikle pandemi ile birlikte depo ve e-ticaret operasyonlarının yüksek volümlere ulaşmasından sonra operatörlerin hatasız ve daha hızlı işlem yapmaları çok kritik bir konu olmuştur. Gerçek zamanlı depo ve envanter kayıtlarına ulaşmanın en iyi yolu da şu anda RFID teknolojisini kullanmaktır.

Bir RFID sistemi nasıl çalışır?
Bir RFID sistemi antenli bir çipten yapılan etiket (tag), ve antenli bir okuyucudan (reader) oluşur. Okuyucu donanım elektromanyetik dalgalar yayar. Etiket anteni bu dalgaları almak için ayarlanmıştır. Pasif bir RFID etiketi, okuyucudan yayılan dalgaları algılar ve bunu mikroçipin devrelerini harekete geçirmek için kullanır. Mikroçip bu dalgalardaki dijital bilgiyi değiştirir ve okuyucuya geri gönderir. Bu konuda daha detaylı bilgi için tıklayın!

Dalga Frekansları neden önemlidir?
Radyoda farklı kanalları duymak için farklı frekanslar kullanırsınız. Tıpkı bunun gibi RFID etiket ve okuyucuları iletişim kurabilmek için aynı frekansa ayarlanmalıdır. RFID sistemleri çok sayıda farklı frekans kullanmakla beraber, en yaygın olanları düşük frekans (125 KHz civarı), yüksek frekans (13.56 MHz) ve çok yüksek frekans ya da UHF (860 – 960 MHz) dir. Ayrıca 2.45 GHz mikrodalgalar da bazı uygulamalarda kullanılmaktadır. Radyo dalgaları farklı frekanslarda farklı olduklarndan, uygulama için uygun frekansın seçilmesi gereklidir. Son yıllarda mikrodalganın da üstünde UWB (Ultra Wide Band- Ultra Geniş Band) frekanslarda çalışan RTLS etiketleri de piyasada bulunmaktadır. Hangi frekansta ne tip bir etiket ihtiyacınız var öğrenmek istiyorsanız buraya tıklayın!

Hangi dalga frekansının sistemime uygun olduğunu nasıl anlayacağım?
Frekanslar farklı karakteristiklere sahiptir. Örneğin düşük frekanslı etiketler daha az güç kullanırlar ve metal olmayan cisimleri algılamada daha iyidirler. Meyve gibi yüksek su içeren cisimlerde idealdirler, ancak okuma kapasiteleri düşüktür (Azami 30-50 santimetre). Yüksek frekanslı etiketler metal cisimlerde daha iyidirler ve su içeren cisimler için de kullanılabilirler. 1 metreden çok rahat okuyabilirler. UHF frekansı daha yüksek okuma kapasitesine sahiptir ve düşük ve yüksek frekanslara göre veri aktarımını daha hızlı yaparlar. Ancak çok fazla güç kullanırlar ve cisimle direkt temas kurmalıdırlar. Bu yüzden etiket ile okuyucu arasında net bir iletişim yolu olmalıdır. UHF frekanslı etiketler bir deponun kapısından girişi yapılan kutuların taranması için daha iyidir. Uygulamanız için doğru frekansı seçebilmek için bir danışman ya da sistem entegratörü ile çalışmanızı tavsiye ederiz.

RFID sensörlerle de kullanılabilir mi?
Evet. Bazı şirketler sıcaklık, hareket, radyasyon ölçen sensörlerle RFID etiketlerini birlikte kullanıyorlar. Bazı RFID etiketleri tedarik zincirinizde hareket eden kutularınızın uygun sıcaklıkta olup olmadığı konusunda size bilgi verebilir. Gıda zincirinde sıcaklık ve nem gibi verileri içinde saklayan RFID etiketleri artık yaygın şekilde kullanılmaktadır. Yine elektriksel risklerin olmaması gereken (kıvılcım, elektrik atlaması vb. risklerin olmaması nedeniyle) pasif RFID etiketlerinde de bazı sensörler kullanılmaktadır. Uzay ve uçak-havacılık sektöründe bu tip sensörlü pasif RFID etiketleri yaygınlaşmıştır.

Bir RFID Etiketine ne kadar bilgi yükleyebilirim?
Uygulama ve RFID tedarikçinize göre değişmekle birlikte, tipik olarak RFID etiketi 2 KB’tan fazla bilgi alamaz. Ancak üzerinde bulunduğu cisim hakkında basit bilgileri kaydetmek için yeterlidir. Şirketler genelde 96 bit seri numarası alabilen basit etiketler kullanırlar. Bu basit etiketlerin hem üretimi kolaydır hem de ürünün paketi ile birlikte atılabilirler. Son yıllarda pasif RFID çip üreticileri ihtiyaca göre EPC Class 1 Gen2 (v2 dahil) protokolüne uyumlu olacak şekilde çok daha yüksek kapasiteli çipler üretmeye başlamışlardır.

Sadece okunabilen ve hem okunup hem yazılabilen RFID etiketleri arasındaki fark nedir?
RFID etiketlerindeki mikroçipler 3 çeşittir: Sadece okunabilen, hem okunup hem yazılabilen, bir kez yazılıp bir çok kez okunabilen (WORM – Write Once Read Many). Yazılabilme özelliği olan etiketlere, okuyucu kapsam alanındayken yeni bilgi ekleyebilir ya da bilgileri değiştirebilirsiniz. Bu etiketlerdeki seri numaraları değiştirilemez. Sadece okunabilen etiketler veriyi üretim boyunca saklarlar.

Pasif ve aktif RFID etiketleri arasındaki fark nedir?
Aktif RFID etiketleri bir verici ve bir güç kaynağına sahiptir. Güç kaynağı mikroçipin devrelerini harekete geçirerek, okuyucuya (reader) sinyal gönderilmesini sağlar (Cep telefonunun baz istasyonuna sinyal göndermesi gibi). Pasif etiketler güç kaynağına sahip değildir. Elektromanyetik dalgalar göndererek etiketin antenini uyaran okuyucudan güç alırlar. Yarı pasif etiketler ise çipin devrelerini harekete geçirmek için güç kaynağı kullanırken, iletişim kurmak için okuyucudan uyarı alırlar. Aktif ve yarı pasif etiketler uzun aralıklarla takip edilmesi gereken tren vagonları gibi yüksek değerli varlıklar için kullanılırlar, ancak pasif etiketlerden daha pahalıdırlar ve düşük değerli varlıklarda kullanılamazlar. Bugün aktif etiketleri daha ucuza mal etmek için çalışmalar yapan firmalar bulunmaktadır. Son kullanıcılar 1 milyon ve daha fazla etiket için maliyeti 15 dolar centten daha düşük olan pasif etiketleri tercih etmektedir.

Tipik bir RFID etiketinin okunma mesafesi nedir?
Aslında tipik bir RFID etiketi denebilecek bir çeşit yoktur ve pasif etiketlerin okunma mesafesi birçok etkene bağlıdır: Operasyonun sıklığı, okuyucunun gücü, diğer RF araçlarıyla çakışma vs. Genelde düşük frekanslı etiketler 0.33 m ve daha az uzaklıktan okunabilir. Yüksek frekanslı etiketler 1 m’den, UHF etiketler ise 3 – 12 metreden okunabilir. Daha büyük uzaklıklar gerektiğinde, aktif etiketler güç kaynağı kullanarak 100 m ve daha fazlasını destekleyebilir.

RFID etiketi çarpışması nedir?
Aynı anda birden fazla etiket okuyucuya sinyal gönderdiği zaman meydana gelir. Üreticiler etiketin okuyucuya tek bir anda cevap vermesi için değişik sistemler geliştiriyorlar. Bu sistemler etiketleri tekilleştiren algoritmaları içerir. Her etiket saniyenin binde birinde okunduğu için, eş zamanlı okunuyorlarmış gibi görünür.

Enerji toplama nedir?
Çoğu pasif RFID etiketi okuyucudan gelen dalgaları geri yansıtır. Enerji toplama, okuyucudan gelen enerjinin bir an için tutulması ve farklı frekansta okuyucuya geri gönderilmesi tekniğidir. Bu teknik pasif etiketlerin performansını önemli ölçüde arttırabilir.

Çipsiz RFID etiketi nedir?
Çipsiz RFID, data aktarımı için radyo frekanlarını kullanan fakat silikon bir mikroçipte seri numarası bulundurmayan sistemlere verilen isimdir. Bazı çipsiz etiketler silikon mikroçipler yerine plastik ya da iletken polimerler bulundururlar. Diğer çipsiz etiketler ise kendilerine yönelen radyo dalgalarının bir kısmını geri yansıtan maddeler bulundururlar. Bir bilgisayar bu geri yönlendirilen dalgaları algılar ve etiketli objeyi tanımlamak için bir parmak izi gibi kullanır. Şirketler bazı gizli dökümanların kopyalanmasını önlemek için radyo frekanslarını yansıtan fiberleri kağıda gömme çalışmaları yapmaktadır. Bu fiberleri kullanan çipsiz etiketler tedarik zinciri kullanımlarında bir dezavantaja sahiptir. Bir anda sadece tek bir tag okunabilir.

RFID metal ve sıvı ortamlarda kullanılamıyor diye duydum. Bu teneke ve sıvı nesnelerin takibinde RFID kullanamayacağım anlamına mı geliyor?
Hayır. Radyo dalgaları çok yüksek frekanslarda metalde seker ve su tarafından emilir. Bu metal veya yüksek su içeren ürünlerin takibinde problem yaratır, ancak iyi bir sistem tasarımı ve mühendislik çalışması bu problemi ortadan kaldırabilir. Düşük ve yüksek frekanlardaki etiketler su içeren ve metal olan ürünlerde daha iyi sonuç verirler. Aslında metal otomotiv parçalarının takibi için düşük frekanslı RFID etiketlerinin kullanıldığı uygulamalar vardır. Özellikle metal ortamlardaki projeleriniz için özel ürünler seçmelisiniz. Bu konuda sizlere en iyi ve güncel bilgiyi verebilecek sayfaya buradan ulaşın!

Aktif okuyucu nedir?
Aktif okuyucu farklı frekanslar ya da okuyucu ile iletişim kurmak için farklı teknikler kullanan etiketleri okuyabilen okuyuculardır. 

Akıllı ve ilkel okuyucu nedir?
Bu terimler genel olmamakla birlikte, çoğu kişi değişik protokolleri çalıştırmanın yanında datayı süzebilen ve uygulamayı çalıştırabilen okuyucular için akıllı okuyucu kavramını kullanır. Gerçekte bu etiketlerle iletişim kurabilen bir bilgisayardır. İlkel okuyucu ise aksine sadece bir frekansı ve protokolü kullanan tek tip etiketi okuyabilen basit bir cihazdır. Bu tip bir okuyucu datayı süzemez ve etiket bilgisini tutamaz. 

Okuyucu çarpışması nedir?
RFID ile ilgili bir problem bir okuyucudan gelen sinyalin diğerinden gelen ile karışmasıdır. Buna okuyucu çarpışması denir. Bu problemi çözmenin bir yolu zamanı birçok geçiş için bölmektir. Bu basit olarak okuyucuların farklı zamanlarda etiket ile iletişim kurmasıdır. Bu birbirleri ile çatışmalarını engeller. Ancak bu aynı zamanda iki okuyucunun çakıştığı bir yerde bir RFID etiketinin iki defa okunması anlamına da gelebilir. Bu yüzden sistem, bir etiket bir okuyucu tarafından okunduğu zaman diğer okuyucunun tekrar okumaması şeklinde kurulmalıdır. En doğru okuyucuyu seçmek için bu sayfadan bilgi alabilirsiniz.

Yoğun okuyucu modu (dense reader mode) nedir?
Birbirine yakın konumda birden fazla okuyucu kullanıldığında, birbirleriyle çakışmalarını önlemek için kullanılan moddur. Okuyucular belli frekans aralığında farklı kanallar arasında sekerler (Örneğin Amerika’da 902 MHz ile 928 MHz arasında) ve bir kanalı kullanmadan önce bir sinyali algılayabilirler. Eğer diğer okuyucunun kanalı kullandığını algılarlarsa, bu okuyucu ile çakışmamak için diğer kanala geçerler. 

RFID Sağlığa Zararlı mıdır?
RFID cihazlarının sağlığa zararlı olup olmadığı konusu etiket ve antenler ile ilgili, okuyucuların ürettiği çıkış güçleri ile ilgilidir. Bu bağlamda, pasif ya da aktif herhangi bir etiketin yüklendiği zaman yaymış olduğu enerji insan sağlığı için zararlı kabul edilmemektedir. Ancak, okuyucular için dünya üzerinde bazı standartlar vardır. Ülkemizde de Telekominikasyon Kurumu’nun regüle ettiği bazı kurallar dahilinde okuyucuların güçleri belli seviyelerde olmalıdır. Örneğin, şu anda Avrupa ve ülkemizde satılmakta olan ve ETSI 302-208 standartlarına uygun üretilmiş UHF okuyucuları 2W’ye kadar güç üretmektedirler. Bu sınır, Avrupalı karar vericiler için güvenlik sınırları dahilindedir. İnsan sağlığı için en uygunu, antenlere yakın olması gereken bir insanın bu cihazlara 25-30 cm’den daha yakın olmamasıdır. Bu mesafe otoritelerce UHF için güvenli bir mesafe sayılmaktadır.

UHF, HF, Mikrodalga. Bu terimlerden birşey anlamıyorum. Bana hangi teknoloji ve frekans uygundur?
Bu tamamen projenize göre alınması gereken bir karardır. Projenizde takip etmek istediğiniz ürünlerin cinsi, hareket hızları, okunma mesafeleri ve daha onlarca kriter düşünülmelidir. Bu noktada, size projeniz ile ilgili en uygun çözümü ve teknolojiyi ekibimiz sunacaktır. Hemen bize ulaşın

Previous Article
Next Article